نگاهی مختصر به تاریخ دستگاه بوروکراسی شوروی و چین: بلوک شرق

 (بحث اول)

دکتر محمد رضا طاهری http://mrtaheri.org/

عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان

وقتی که صحبت از بوروکراسی میشود، ناخودآگاه دستگاه پیچیده اداری در ذهن انسان مجسم میشود و همانطور که از اسم آن معلوم است به معنی "حکومت اداره" میباشد که اصطلاحا بر نشر اداری هر سازمانی که نیازمند مدیریت وسیع است، بخصوص در سازمانهای دولتی، اطلاق میشود و گاه نیز مراد از آن حاکمیت این قشر بعنوان طبقه است.

گسترش وظایف دولت در قرن بیستم در بسیاری از زمینه های تولید و خدمات اجتماعی و نیز ظهور دولتهای توتالیته (دیکتاتوری) با سازمان پیچیده و وسیع که تقریبا بر همه ی فعالیتهای اجتماعی نظارت میکنند توجه خاص متفکران سیاسی و جامعه شناسان را به این پدیده جلب نموده است.

آنچه که مهم است این است که تسلط و سلطه این قشر در جامعه روز به روز افزایش می یابد. مارکسیسم در تحلیل طبقاتی خود بوروکراسی را بعنوان یک طبقه نمی شمارد، بلکه آن را آلت طبقه حاکمه میداند. از این جهت در جامعه شناسی کمونیستی نیز پس از بر افتادن کاپیتالیزم (سرمایه داری) امکان ظهور طبقه جدید مطرح نیست. اما بعضی از جامعه شناسان و متفکران سیاسی غیر کمونیست از ظهور طبقه جدیدی دم میزنند که با حذف مالکیت خصوصی وسائل تولید، مالکیت اجتماعی خود را جانشین آن میکنند، کاپیتالیزم خصوصی را به کاپیتالیزم دولتی بدل میکنند و خود بعنوان طبقه  حاکم استثمار کننده میشوند...   این بحث ادامه دارد

منبع: سایت شخصی فلسفه سیاسی دکتر احمد رضا طاهری http://ahmadrezataheri.org